De Smartengeldgids: het vertrekpunt

Hoe wordt smartengeld bepaald? Het begint bijna altijd bij de Smartengeldgids. Dat is geen wet en geen vaste tabel. Het is een uitgave van de ANWB met duizenden rechterlijke uitspraken over smartengeld, geordend per type letsel. Je vindt er voorbeelden van whiplash, knieletsel, hersenletsel, brandwonden en veel meer.

De gids geeft je een richting. Hij vertelt je welk bedrag rechters in vergelijkbare zaken hebben toegekend. Dat bedrag is een vertrekpunt, geen vaststaand recht.

Zo kom je tot een richtbedrag

Het juiste bedrag vind je in een paar stappen:

• Zoek je type letsel op.
  Ieder soort letsel heeft een eigen hoofdstuk, met uitspraken van licht tot zeer ernstig.
• Vergelijk uitspraken die op jouw situatie lijken.
  Je kijkt naar je leeftijd, de ernst van het letsel, de duur van je herstel, blijvende beperkingen en de gevolgen voor werk en priveleven. Hoe meer kenmerken overeenkomen, hoe relevanter de uitspraak.
• Kijk naar het toegekende bedrag.
  Dat bedrag is jouw richtbedrag. Let op: oude uitspraken moeten worden geindexeerd. Een uitspraak uit 2010 over 10.000 euro is in 2026 ongeveer 14.000 euro waard.

Wil je zelf een eerste indicatie? Gebruik dan onze smartengeld-calculator. Die rekent met de Rotterdamse schaal 2025.

De Rotterdamse schaal: vaak hogere bedragen

Sinds 9 september 2025 is er de Rotterdamse schaal. Dat is een richtlijn die letseltypes duidelijk indeelt en daar bandbreedtes aan koppelt, voor zowel straf- als civiel recht. De bedragen liggen er gemiddeld hoger dan in de oudere richtlijnen. Daarom rekenen wij bij smartengeld graag met deze schaal.

Internationaal is dit niet nieuw. In het Verenigd Koninkrijk werken ze met de Judicial College Guidelines en in Ierland met de Personal Injury Guidelines. Met de Rotterdamse schaal doet Nederland nu iets vergelijkbaars.

De bedragen stijgen

De afgelopen vijftien jaar zijn de Nederlandse smartengeldbedragen structureel gestegen. Tot ongeveer 2010 lagen ze laag vergeleken met de landen om ons heen. In Belgie en het Verenigd Koninkrijk werden voor vergelijkbaar letsel vaak anderhalf tot twee keer hogere bedragen toegekend.

Daar kwam discussie over. In een aantal richtinggevende uitspraken hebben rechters de norm verschoven, vooral bij ernstig en zeer ernstig letsel zoals hersenletsel, een dwarslaesie en langdurige psychische gevolgen. Voor jou betekent dit dat recente uitspraken vaak meer ruimte bieden dan een uitspraak van tien jaar geleden.

Smartengeld voor naasten: affectieschade

De gevolgen van een ongeval liggen niet alleen bij het slachtoffer. Ook naasten dragen ze mee. Sinds 1 januari 2019 hebben naasten daarom recht op affectieschade: een vast bedrag bij ernstig blijvend letsel of bij overlijden na een ongeval.

Het gaat om een beperkte kring van gerechtigden. Denk aan partners, kinderen en ouders. Voor broers, zussen en andere nauwe relaties kan het soms ook gelden, maar dan moet je een bijzondere persoonlijke band aantonen. De drempel daarvoor is hoog.

De bedragen voor affectieschade liggen nu tussen 12.500 en 20.000 euro per persoon, afhankelijk van de relatie en de situatie. Bij een overlijden door een misdrijf liggen ze aan de bovenkant. De bedragen zijn niet hoog, maar vormen wel een erkenning van het leed. Let op: dit gaat alleen over de affectieschade voor naasten, niet over het smartengeld van het slachtoffer zelf. Goed om te weten is dat de overheid een verhoging van deze bedragen met ongeveer 12,5% heeft aangekondigd, samen met een uitbreiding naar broers en zussen. Controleer bij een lopende zaak altijd de op dat moment geldende bedragen, want deze wijziging kan inmiddels zijn ingegaan.

De rol van de medisch adviseur

In elke serieuze letselschadezaak speelt de medisch adviseur een belangrijke rol, ook bij smartengeld. De medisch adviseur is een arts die op basis van jouw dossier een rapport maakt. Daarin staat wat het letsel is, wat de beperkingen zijn, wat de prognose is en of er een verband is met het ongeval.

Dat rapport is het fundament onder de berekening. De Smartengeldgids en de Rotterdamse schaal werken namelijk met categorieen, en die zijn medisch onderbouwd. Een lichte whiplash valt in een andere categorie dan een matige of ernstige whiplash. Welke categorie van toepassing is, bepaalt voor een groot deel de hoogte van je smartengeld.

Daarom is het belangrijk dat jouw kant medisch goed is onderbouwd. Met een eigen medisch advies sta je sterk wanneer wij namens jou met de verzekeraar in gesprek gaan over een passende vergoeding.

Hoe wij bij Munten Letselschade je hierbij helpen

Smartengeld berekenen is maatwerk. Een richtlijn is een startpunt, geen eindbedrag. Met een goede onderbouwing valt de uitkomst vaak gunstiger uit dan een standaardbedrag. Wij zoeken de uitspraken die sterk staan, rekenen met de Rotterdamse schaal en zorgen dat je medische dossier op orde is. De onderhandeling met de verzekeraar nemen we uit handen, zodat jij je kunt richten op je herstel.

Tot slot

Vraag je je af of het smartengeld in jouw zaak wel klopt, of wil je weten of je naasten ook recht hebben op een vergoeding? Wij kijken er graag met je naar, in heldere taal en zonder verplichtingen. Het eerste gesprek is kosteloos.

Bronnen

• Raad voor de Rechtspraak, nieuws over de Rotterdamse schaal (september 2025)
• Besluit vergoeding affectieschade (wetten.overheid.nl)
• De Letselschade Raad

Gerelateerde onderwerpen

• Smartengeld berekenen met de calculator
• Hoeveel smartengeld krijg je na een ongeval?
• Verlies van arbeidsvermogen uitgelegd